Katodik koruma 1900 yılların başında petrol boru hatlarının korozyona karşı korunması amacı ile ABD’de uygulanmaya başlamış olup günümüzde  kullanımı yaygınlaşmıştır.Korozyondan dolayı ekonomik kayıp gelişmiş ülkelerde GSMH ‘nin % 1 olmasına karşılık ,az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde %5’e kadar çıkmaktadır. Bu farkın ilk yatırım maliyetleri ile açıklamak mümkün değildir.

     Korozyon kısaca malzemelerin zamanla  bulundukları ortamın etkisi  ile tahribata uğramasıdır.Korozyona karşı önlemlerin en güçlüsü Katodik Koruma dır. Katodik korumanın temel ilkeleri elektro- kimyasal korozyon teorisine dayanmaktadır.

     Zemine gömülü ve boyu yüzlerce kilometreyi bulan çelik boru nakil hatlarından evlerde kullanılan sıcak su hazırlama tesislerine kadar hemen hemen her alanda başarılı uygulamaları vardır. Bundan da öteye zemin, su ve deniz suyu gibi değiştirilmesi veya korozifliğini sınırlama işlemine genellikle olanak bulunamayan ortamlarda, geniş yüzeyli çelik yapılar (zemine ve suya terk edilen çelik boru hatları, zemine gömülü akaryakıt ve sıvı depoları, deniz taşıma araçları, su veya zemine gömülü köprü ayakları vb.) korozyona karşı korumak için alternatifsiz bir yöntemdir.

     Katodik koruma korozyona uğrayan metallerin katot olarak polarizasyonunu gerektirir. Bu korunacak metali daha aktif bir metal ile (galvanik anot veya kurban anot) eşleyerek sağlanacağı gibi dıştan akım uygulayarak da gerçekleştirilebilir. İlk yöntem de koruma için gerekli doğru akım korunan metal ve galvanik anot çiftinin oluşturduğu hücre tarafından üretilir.İkinci yöntemde  bu iş bir parçada  tr/redresör ünitesidir.

     İyi bir katodik koruma önce korumanın yapılacağı yerin toprak yapısının veya bölgenin tanınması ve projelendirilmesi ile başlar.İller  Bankası  Katodik koruma şartnameleri kataodik koruma proje hazırlama görevini Elektrik ve Kimya Mühendislerine tanımaktadır. Özellikle dış akım kaynaklı koruma yapılmadan toprak direncinin taranması ve uygun sahanın tespit edilmesi çok önemlidir.Koruma yapılması kadar çalıştırılması ve periyodik kontrollerinde  aksatılmaması gereklidir.Dış akım kaynaklı korumalarda montajdan sonra kontrollerin yapılmaması nedeniyle çalışmayan ünitelere  maalesef rastlanmaktadır.

     Galvanik anotlar koruma sırasında belirli hızlarla çözünerek ağırlıklarını kaybederler.Kontrol edilmesi için ölçü kutularının belirli aralıklarla herkesin kolay görebileceği uzun tip ölçü kutusu olarak konulması denetim için önemlidir. Anotların  gerekli zamanlarda  takviye edilerek koruma işlevine süreklilik kazandırılır. İkinci yöntemde korunan metal ve anot çiftinin akım üretir nitelikte olması gerekmez. Çünkü koruma için gerekli akım uygun bir dış kaynaktan çekilir. Yavaş çözünürlük yanında ekonomik olan malzemeler anot malzemesi olarak kullanılır.

     Galvanik anotlu, katodik koruma sistemlerinde kullanılan anot malzemeleri genellikle çinko, alüminyum magnezyum dur.

     Dış akım kaynaklı katodik koruma sistemlerinde Ti, Fe-si, Pb-Sb-Ag bazlı anotlar kullanılır.

     Katodik olarak korunmuş olan bir metal yapının korunup korunmadığı aşağıda belirtilen referans elektrotların karşısındaki koruma potansiyel değerlerini sağlamak gerekir.bu değerler en az değerler olup  örneğin korunacak boru hattının en sonunda olması gereken değerlerdir.Pratikte referans elektrotsuz  ölçümde mümkündür, bu durumda okunan değerin üzerine -300milivolt ekleyerek Bakır-Bakır-Sülfat referans elektro’a karşı değeri bulunur.Korumanın olmadığı yer altına gömülü çelik bir yapının ;eski yapılarda yaklaşık olarak -400/450 , yeni çelik yapılarda -550mili volt civarındadır.Bu değerlere göre ölçüm yapan kişinin Katodik koruma için bir fikir sahibi olması mümkündür. 

web : Erkan AKAR